Dit doet mediteren met je brein


Mindfulness verandert je brein. Letterlijk!

Uit onderzoek blijkt dat mindfulness meditatie ons brein verandert. Dit geeft een verklaring voor de vele voordelen van mindfulness. Zoals: minder stress en angst, beter geheugen en zelfbewustzijn, meer kalmte en compassie.

Ons brein heeft een unieke eigenschap die we neuroplasticiteit noemen. Dankzij neuroplasticiteit kunnen nieuwe hersennetwerken ontstaan, en oude netwerken verdwijnen. Ons brein verandert continu door wat we meemaken én door waar we onze aandacht op richten. Bewust of onbewust.

Als je veel piekert of je zorgen maakt, dan worden deze hersennetwerken steeds sterker. Hoe meer je piekert, hoe beter je er in wordt. Aan de andere kant: hoe meer je oefent met kalmte en compassie, hoe sterker díe netwerken worden.

Dat laatste doen we met mindfulness. Mediteren versterkt dus hersenverbindingen voor kalmte en compassie, voor rust en bewustzijn. Tegelijkertijd zwakken pieker-netwerken en angstverbindingen af. Zelfs losse breingebieden laten veranderingen zien. Drie gebieden zal ik hieronder toelichten.

Dit doet mindfulness en mediteren met je brein

1. Mindfulness verkleint de amygdala: minder stress en angst

De amygdala is een deel van het limbische systeem; ons emotionele brein. Dit is de gevaarradar van het brein. De amygdala houdt continu in de gaten of er gevaar dreigt. Als de amygdala een bedreiging detecteert, dan zorgt het voor de start van een stressrespons. Door een shot adrenaline gaat jouw hartslag omhoog, jouw ademhaling sneller en dieper, en spieren spannen zich aan. Je staat dan snel klaar om te vechten, vluchten of bevriezen.

Hoe helpt mindfulness hier? Door te mediteren stap je even uit stress-, angst- of piekerspiralen. En kom je terug bij kalmte, helderheid en ont-spanning. Even geen stress. Dat scheelt al. Maar dat is niet alles.

Mindfulness maakt jouw amygdala zelfs kleiner. En die kleinere amygdala maakt je minder gevoelig voor dreigend gevaar. Oftewel: je hebt minder angst en stress, minder heftige emoties. De stressrespons schiet namelijk minder snel "aan". En dat is wel zo gezond, want de amygdala ziet niet alleen leeuwen en spinnen als bedreiging, maar vooral de spoken in ons hoofd die continu kunnen opduiken (denk aan: zorgen maken, doemscenario’s uitdenken, of haast hebben).

Het brein maakt helaas geen onderscheid tussen échte bruine beren en denkbeeldige beren op de weg.

Over beren op de weg gesproken: Meditatie maakt ook het Default Mode Network rustiger.


2. Mindfulness vergroot de hippocampus: beter geheugen en herstel van stress

De hippocampus helpt ons leren, dingen onthouden en emoties reguleren. Daarnaast meet het ook het cortisolgehalte (stresshormoon) in het bloed en zorgt het ervoor dat ‘herstelhormonen’ dat niveau weer verlagen. De hippocampus is net als de amygdala onderdeel van het limbisch systeem, ons emotionele of dierlijke brein.

Mindfulness maakt de hippocampus juist groter. En dat betekent: een beter geheugen, groter leervermogen, makkelijker emoties reguleren en sneller herstel van stress.

Mindfulness & het brein

3. Meditatie versterkt de prefrontale cortex: meer mentale veerkracht en vrijheid

De prefrontale cortex (PFC) zit achter ons voorhoofd en is evolutionair gezien het nieuwste deel van ons brein. Hiermee kunnen we relativeren, problemen oplossen en creatief denken. Met de PFC kunnen we ook stress en emoties onder controle krijgen, en breinverbindingen maken met empathie en compassie. Dit is het slimste én sociaalste onderdeel van de neocortex.

Mindfulness maakt jouw prefrontale cortex sterker, en zorgt voor méér hersenverbindingen vanuit de PFC met andere breindelen. Een sterkere PFC remt bijvoorbeeld de activiteit van de cingulate cortex die betrokken is bij piekeren.

Een sterke prefrontale cortex zorgt behalve voor minder piekeren, ook voor makkelijker reguleren van stress en emoties en beter managen van je gedrag. Je reageert niet langer impulsief, maar je maakt bewustere keuzes. Je wordt niet langer geleefd, maar je krijgt de controle terug. Kortom: mindfulness geeft meer mentale veerkracht en vrijheid.

De mentale veerkracht van zenboeddhisten is goed zichtbaar op fMRI-scans. Zij hebben door het vele mediteren een enorm actieve prefrontale cortex. En hebben hierdoor minder stress en kunnen bijvoorbeeld bij een pijnprikkel heel snel terugkeren naar innerlijke rust en kalmte.

Between stimulus and response there is a space. In that space is our power to choose our response. In our response lies our growth and our freedom.

Viktor E. Frankl

Deze effecten zijn al te zien na een 8-weekse mindfulness training. De mindfulness training wordt ook wel breintraining genoemd, want met mindfulness verandert dus je brein. Letterlijk!


Dit filmpje vat het mooi samen:



Delen? Ja graag!

Deze blog is geschreven door:

Linda Boon

Oprichter van Bewustmaker. Linda laat graag zien hoe je met mindfulness je leven mooier maakt, dat hoogsensitiviteit een kracht is, en welke worstelingen je kan tegenkomen, want ook die gaat ze niet uit de weg.
Ze houdt het graag zo simpel mogelijk, zonder zweverigheid. Maar wel met een dosis diepgang, want daar houdt ze ook van.

Beginnen bij het begin? Start hier voor mindfulness en hoogsensitiviteit.
Bekijk ook eens mijn online programma's, zoals:

  1. HSP & Happy
  2. Gezonde Grenzen
  3. Versterk je Intuïtie





Gratis Mindfulness Starterskit

Wil je starten met mindfulness, maar weet je niet waar te beginnen? Ben je al wel begonnen met mediteren, maar blijft het lastig vol te houden? Zoek je naar een makkelijke manier om dit wél te doen? Download hieronder de gratis starterskit. Deze toolkit is inclusief:

  • e-book vol met tips om te starten (of opnieuw te beginnen) met mindfulness
  • een geleide meditatie