Het vergeten kenmerk van hoogsensitiviteit

Diepgaande verwerking

Als je hoogsensitief bent, verwerk je informatie op een andere manier dan een niet-HSP. Je denkt dieper na en dat is te zien in je hersenen. Diepgaande verwerking is een belangrijk kenmerk van hoogsensitief zijn. Wat is het? Hoe is dat te zien in je hersenen? En hoe zorg je ervoor dat het je meer voordelen oplevert dan dat je er last van hebt?

Diepgaande verwerking komt in onderzoek van Elaine Aron naar voren als een belangrijk -zo niet het belangrijkste- kenmerk van hoogsensitiviteit. Googlen op “hoogsensitief” of “hsp kenmerken” levert alleen geen resultaten waarin dit kenmerk duidelijk naar voren komt. Genoeg reden om over dit vergeten kenmerk een blog over te schrijven.

Wat is diepgaande verwerking? 

Als iets indruk op me maakt,blijf ik daar nog een tijdje over nadenken. Het zit nog in mijn hoofd. Ik herbeleef het, zie beelden terugkomen, leg verbanden. Ik heb dan vaak ook levendige dromen ’s nachts. Ik noem dat dan“processen”. Pas na een tijdje merk ik dat ik de ervaring heb verwerkt.

Als je hoogsensitief bent, verwerk je informatie op een andere manier. Je denkt dieper na en dat is te zien in je hersenen. Alle informatie die via je zintuigen en je gedachten binnenkomt,verwerk je grondiger en nauwkeuriger. Die informatie loopt uiteen van feiten naar sociale situaties, en van ervaringen naar emoties. Je vergelijkt deze bijvoorbeeld met andere informatie, je legt verbanden met eerdere ervaringen, je bekijkt mogelijke gevolgen en acties en je associeert erop los.

Voor het nemen van beslissingen heb ik ook tijd nodig. Ook dan ga ik eerst van alles “processen”. In mijn hoofd komen scenario’s voorbij, voors en tegens, leg ik verbanden en kijk ik vooruit. Pas daarna kan ik de knoop doorhakken en daar tevreden mee zijn.

Heb jij ook die tijd nodig om ervaringen en informatie te “processen”? Of ben jij juist iemand die goed spontaan beslissingen kan nemen en “on the spot” ervaringen verwerkt?

Hoogsensitief thee rust
Even in alle rust deze informatie verwerken met een kop thee 

Je hersenen

De diepgaande verwerking is in je hersenen te zien. Bepaalde hersengebieden zijn actiever als je informatie verwerkt en hoogsensitief bent. Meer activiteit in je hersenen, wijst op die diepgaande verwerking.

Als je hoogsensitief bent, heb je vaak een scherper oog voor emoties van anderen. In je hersenen blijken dan gebieden actiever die de maken hebben met aandacht, verwerking van zintuiglijke informatie, empathie en plannen. Je hebt als HSP vaak ook een scherper oog voor details in de omgeving. In een onderzoek met zoek-de-verschillen plaatjes, bleken hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor complexe visuele verwerking actiever bij HSPs dan bij niet-HSPs. Hoogsensitieve personen waren met deze diepere verwerking ook beter en sneller in het vinden van subtiele verschillen tussen twee afbeeldingen.

Voordelen van diepgaande verwerking

Zo komen we op de voordelen van de diepgaande verwerking. Door deze diepere verwerking kan je als hoogsensitief persoon mogelijk veel meer met dezelfde informatie. Je hersenen beginnen bij de eerste prikkel meteen met associëren, je legt verbanden, herkent patronen, je schakelt snel van het ene feit naar het andere. En dit kan zorgen voor vernieuwende ideeën en verrassende oplossingen voor problemen.

Als ik ideeën deel, krijg ik soms verwarde reacties van anderen. Ik heb dan zelf niet door dat ik 10 stappen vooruit denk. Dat is dan even schakelen.

En je kan je in sociale situaties makkelijk verplaatsen in andere mensen, waardoor je iemand bijvoorbeeld beter kan helpen. De diepgaande verwerking heeft alleen ook valkuilen.

Valkuilen van diepgaande verwerking

1. Jezelf vergeten

Als je hoogsensitief bent, zijn je antennes op de buitenwereld gericht. Je scant de omgeving en je kan je makkelijk in anderen verplaatsen.Jezelf plaats je makkelijk op de achtergrond. Misschien is het voor jou ook heel normaal om meer met anderen bezig te zijn. De valkuil is dan om jezelf te vergeten. Wat wil jij zelf eigenlijk? Als je altijd meer op anderen gericht bent, ga je makkelijk over je eigen grenzen heen.

Vooral op plekken waar veel mensen zijn, verlies ik makkelijk de verbinding met mezelf. Ik ben dan zo op anderen gericht en op wat er om me heen gebeurt dat ik overprikkeld raak en dan weet ik soms niet meer wat ik wil. Ik heb het idee dat ik als een kip zonder kop rondloop. Het enige wat dan helpt is me terugtrekken en een tijdje op mezelf zijn. Dan kom ik weer tot mezelf. 

2. Piekeren

Het dieper denken zelf is een valkuil omdat het kan omslaan in piekeren.Je denkt vooruit aan wat er kan gebeuren, werkt in je hoofd verschillende scenario’s uit, met alle voors en tegens. Je bent in je hoofd ook druk bezig met de ander, wat denkt de ander, wat verwacht die van je. En je denkt niet alleen vooruit, maar je reflecteert ook. Je denkt terug hoe je die situatie beter had kunnen aanpakken en opeens weet je wat je had kunnen zeggen. Al die gedachten kunnen naast oplossingen ook chaos in je hoofd veroorzaken.

Als ik merk dat ik teveel zit na te denken, ga ik meestal even wat doen. Even opstaan en een stukje gaan lopen, kan soms al genoeg zijn.

3. Niet de tijd en rust nemen die je nodig hebt

De tijd nemen om een beslissing te nemen is niet altijd makkelijk in een wereld waarin je vaker nu meteen moet weten wat je wil. Bedachtzaam wordt net zo makkelijk besluiteloos genoemd. Een valkuil is dus ook dat je niet de tijd neemt die je nodig hebt om besluiten te nemen.

En in een wereld waarin druk zijn de norm is, is het ook niet altijd makkelijk om rust te nemen die je nodig hebt om ervaringen te verwerken. Of misschien zou je niet weten hoe je die rust kan pakken. Geen rust nemen is dus ook een valkuil.

Als iets indruk op me heeft gemaakt, heb ik tijd nodig om die ervaring te verwerken. Wat dan voor mij het beste werkt is rust, zodat ik zonder nieuwe prikkels in rust die ervaring kan verwerken of “processen”. Die tijd en rust heb of neem ik alleen niet altijd. Dan raak ik overprikkeld.

Van valkuilen naar voordelen

Heb je meer last van de valkuilen dan de voordelen van diepgaande verwerking? Dan is een eerste stap om je bewust te worden van de valkuilen én de voordelen. Hoe heb jij last van die diepgaande verwerking? En geeft het je ook voordelen? Verandering begint bij bewustzijn.

En uit de valkuilen kan je afleiden wat je anders kan doen:

  • jezelf niet vergeten
  • stoppen met piekeren
  • de tijd en rust nemen die je nodig hebt

Mindfulness en verbindende communicatie geven daarvoor waardevolle handvatten, die voorbij komen in de cursus Rust in je hoofd.

Over mij en hoogsensitiviteit

Jaren geleden ontdekte ik dat ik zelf hoogsensitief ben. Met vallen en opstaan heb ik geleerd en leer ik nog steeds ermee om te gaan in een wereld die is gericht op niet-HSP’ers. Sinds Elaine Aron er in 1996 wetenschappelijk onderzoek naar deed en de naam “high sensitive person” eraan gaf, is al heel veel te vinden op internet over hoogsensitiviteit. Het onderzoek kwam wat minder snel op gang. In mijn blogs over hoogsensitiviteit wil ik me naast het delen van mijn eigen ervaringen, vooral ook richten op wetenschappelijk onderbouwde feiten over dit onderwerp.

Ongeveer 1 op de 5 mensen is hoogsensitief. Als HSP word je geboren met een sensitief zenuwstelsel, dat sterker dan dat van anderen reageert op prikkels. Licht, geluid, maar ook emoties van anderen komen harder binnen. Naast het harder binnenkomen, is diepere verwerking van die prikkels ook een kenmerk. Over die diepgaande verwerking las je in deze blog. De inspiratie voor deze blog haalde ik uit het boek Hoogsensitief van Elke van Hoof.