Hoogsensitief en diepgaande verwerking

Als je hoogsensitief bent, verwerk je informatie op een andere manier dan een niet-HSP. Je denkt dieper na en dat is te zien in je hersenen. Diepgaande verwerking is een belangrijk kenmerk van hoogsensitief zijn. Wat is het? Hoe is dat te zien in je hersenen? En hoe zorg je ervoor dat het je meer voordelen oplevert dan dat je er last van hebt?

Diepgaande verwerking

In 1996 introduceerde Elaine Aron de term “high sensitive person”, of in het Nederlands hoogsensitief persoon (HSP). Diepgaande verwerking is voor Elaine Aron het belangrijkste kenmerk van een HSP, en gaat over dieper verwerken van ervaringen en informatie door bijvoorbeeld vergelijken, verbanden leggen met eerdere ervaringen en associëren.

Als iets indruk op me maakt, blijf ik daar nog een tijdje over nadenken. Het zit nog in mijn hoofd. Ik herbeleef het, zie beelden terugkomen, leg verbanden. Ik heb dan vaak ook levendige dromen ’s nachts. Ik noem dat dan “processen”. Pas na een tijdje merk ik dat ik de ervaring heb verwerkt.

De diepere verwerking gaat ook over de tijd nemen om beslissingen te nemen. Een soort algemene bedachtzaamheid.

Voor het nemen van beslissingen heb ik ook tijd nodig. Ook dan ga ik eerst van alles “processen”. In mijn hoofd komen scenario’s voorbij, voors en tegens, leg ik verbanden en kijk ik vooruit. Pas daarna kan ik de knoop doorhakken en daar tevreden mee zijn. 

Heb jij ook die tijd nodig om ervaringen en informatie te “processen”? Of ben jij juist iemand die goed spontaan beslissingen kan nemen en on the spot ervaringen verwerkt?

Hoogsensitief thee rust
Even een kop thee om in alle rust alle indrukken te verwerken

Je hersenen

In je hersenen is te zien dat je informatie anders verwerkt als je hoogsensitief bent. In 2011 legde onderzoeker Jadzia Jagielowicz een soort zoek-de-verschillenplaatjes voor aan HSPs en niet-HSPs. De hersengebieden die verantwoordelijk zijn voor complexe visuele verwerking bleken actiever bij HSPs dan bij niet-HSPs. Meer activiteit in je hersenen, wijst op die diepgaande verwerking. HSPs waren met deze diepere verwerking ook beter en sneller in het vinden van subtiele verschillen tussen twee afbeeldingen. De diepere verwerking is hier dus ook een voordeel.

Voordelen van dieper denken

Zo komen we op de voordelen van het diepere denkproces als hoogsensitief. Door deze diepere verwerking kan je mogelijk veel meer met dezelfde informatie en kun je verder denken dan een niet HSP. Je hersenen beginnen bij de eerste prikkel meteen met associëren, je legt verbanden, herkent patronen, je schakelt snel van het ene feit naar het andere. En dit kan zorgen voor vernieuwende ideeën en verrassende oplossingen voor  problemen.

Als ik ideeën deel, krijg ik soms verwarde reacties van anderen. Ik heb dan zelf niet door dat ik 10 stappen vooruit denk en sneller denk dan anderen. Dat is dan even schakelen.

Valkuilen van dieper denken

Valkuil 1: piekeren

Het dieper denken zelf is een valkuil omdat het kan omslaan in piekeren. Je denkt vooruit aan wat er kan gebeuren, werkt in je hoofd verschillende scenario’s uit, met alle voors en tegens. Je bent in je hoofd ook druk bezig met de ander, wat denkt de ander, wat verwacht die van je. En je denkt niet alleen vooruit, maar je reflecteert ook. Je denkt terug hoe je die situatie beter had kunnen aanpakken en opeens weet je wat je had kunnen zeggen. Al die gedachten kunnen naast oplossingen ook onrust in je hoofd veroorzaken.

Als ik merk dat ik teveel zit na te denken, ga ik meestal even wat doen. Even opstaan en een stukje gaan lopen, kan soms al genoeg zijn.

Valkuil 2: niet de tijd en rust nemen die je nodig hebt

De tijd nemen om een beslissing te nemen is niet altijd makkelijk in een wereld waarin je vaker nu meteen moet weten wat je wil. Bedachtzaam wordt net zo makkelijk besluiteloos genoemd. Een valkuil is dus ook dat je niet de tijd neemt die je nodig hebt om besluiten te nemen.

En in een wereld waarin druk zijn de norm is, is het ook niet altijd makkelijk om rust te nemen die je nodig hebt om ervaringen te verwerken. Of misschien ben je je er niet van bewust dat rust nemen je helpt om ervaringen te verwerken. Geen rust nemen is dus ook een valkuil.

Als iets indruk op me heeft gemaakt, heb ik tijd nodig om die ervaring te verwerken. Wat dan voor mij het beste werkt is rust, zodat ik zonder nieuwe prikkels in rust die ervaring kan verwerken of “processen”. Die tijd en rust heb of neem ik alleen niet altijd. Dan raak ik overprikkeld.

Hoogsensitiviteit en diepere verwerking als kracht

Als je de voordelen van diepere verwerking wil ervaren is het lezen van dit artikel een eerste stap, want dit kan je bewust maken dat er kwaliteiten zitten in dat diepere denken waar je misschien nu nog meer last van hebt dan dat je de voordelen ervan ziet.

Om je diepere verwerking als kracht te ervaren is het ook belangrijk om in de juiste omgeving te zitten, of je omgeving zo aan te passen dat die voor jou werkt. Wat zeker ook belangrijk is, is voldoende rust in je leven inbouwen. Rust in je hoofd, zodat je helder kan blijven denken en het niet doorslaat in piekeren. En rust in je leven, zodat je de tijd hebt om te “processen” en niet overprikkeld raakt.

Wil jij leren hoe je meer rust in je hoofd en geluk in je leven kan inbouwen? Kom dan naar de cursus Van druk naar geluk op 2 maart of 14 april in Rotterdam.

Over mij en hoogsensitiviteit

Jaren geleden ontdekte ik dat ik zelf hoogsensitief ben. Met vallen en opstaan heb ik geleerd en leer ik nog steeds ermee om te gaan in een wereld die is gericht op niet-HSP’ers. Sinds Elaine Aron er in 1996 wetenschappelijk onderzoek naar deed en de naam “high sensitive person” eraan gaf, is al heel veel te vinden op internet over hoogsensitiviteit. Het onderzoek kwam wat minder snel op gang. In mijn blogs over hoogsensitiviteit wil ik me naast het delen van mijn eigen ervaringen, vooral ook richten op wetenschappelijk onderbouwde feiten over het onderwerp.

Ongeveer 1 op de 5 mensen is hoogsensitief. Als hoogsensitief wordt je geboren met een sensitief zenuwstelsel, dat sterker dan dat van anderen reageert op prikkels. Licht, geluid, maar ook emoties van anderen komen harder binnen. Naast het harder binnenkomen, is diepere verwerking van die prikkels ook een kenmerk. Over die diepgaande verwerking las je in deze blog. De inspiratie voor deze blog haalde ik uit het boek Hoogsensitief van Elke van Hoof.